CVU – netwerkbijeenkomst over inclusiviteit en diversiteit

Reportage, 8 april 2026

Als lerend netwerk, zijn we altijd bezig met de onderwerpen die leven binnen ons netwerk. De afgelopen tijd hadden we speciale aandacht voor het thema: inclusiviteit en diversiteit op scholen en op de werkplek.

Hoe zorgen we dat iedereen zich gehoord voelt en dat iedereen zich veilig voelt om diens verhaal te delen?

Aminata Cairo is antropoloog, spreker en voorheen lector inclusiviteit bij ArtEZ. Volgens haar is antropologie de studie van de verhalen van mensen, in elk verhaal schuilt een bepaalde kennis. Soms ga je naar een lezing, maar haal je het meeste uit een gesprek tijdens de koffiepauze. Aminata is geen onbekende voor CVU, met het CVU projectteam hebben we al eerder haar workshops gevolgd. Deze zomer zullen we met het netwerk een Inclusivity Pathway Training volgen die zij heeft ontwikkeld. Deze zal gegeven worden door Camiël Kesser. (meld je alvast aan!).

Vocal Statements is een organisatie die de stem van jonge mensen wil laten horen. Ze vinden het belangrijk dat leerlingen van het vmbo, praktijkonderwijs, speciaal voortgezet onderwijs en het mbo zichzelf durven laten zien en dat hun statement gehoord wordt. Daarnaast zijn ze al een tijdje creatief partner binnen het CVU-netwerk.

Tijdens de netwerkbijeenkomst kregen we als CVU de kans om ook even kort met Aminata en Vocal statements te spreken in de vorm van een interview. Wat is nou het belangrijkste wat we uit deze workshops mee moeten nemen als lerend netwerk? En hoe kan er ruimte gecreëerd worden voor niet-dominante narratieven?

Aminata Cairo

Aminata vertelde op interdisciplinaire wijze (lezing met zang-,dans- en theateropdrachten) over hoe onderlinge communicatie soms meer zou mogen schuren. In Nederland moet alles altijd ‘gezellig’ blijven. Maar op die manier kan niet iedereens verhaal gehoord worden, als het altijd maar leuk moet blijven.

Na een korte opening van haar lezing ‘Holding Space’ nodigde ze ons uit om op te staan en met haar een Surinaams lied te zingen. Vertaald betekende het: “steek je hoofd naar buiten, er is een verhaal dat in iemands buik brandt.”

Waarom kies je voor deze interdisciplinaire vorm van vertellen/lezing geven?

“Ik zie het belang van de kunsten. Door verschillende kunstvormen te gebruiken kan je mensen op verschillende manieren bereiken. Dan ben je niet afhankelijk van het alleen maar luisteren. Ik wil ook dat je het voelt en dat je het op verschillende lagen voelt. Ook als het om ongemak gaat.  Misschien voel je je ongemakkelijk om te zingen, maar we zingen samen. Je overleeft het toch wel.”

Dat was ook een belangrijk punt in je lezing toch? Het ongemak durven voelen, of dat iets ‘ongezellig’ is. 

“Pff ja, gezellig is mijn favoriete Nederlandse woord hoor. Het is zo’n groot onderdeel van die Nederlandse cultuur. Het moet wel gezellig blijven. Er is niets mis mee, maar het blokkeert soms wel dingen. Mensen gaan dingen bewust niet zeggen omdat het dan ongezellig is. We moeten ruimtes creëren.

We denken ook snel dat iets misgaat als het schuurt. Vanuit aardbevingstudies heb ik geleerd dat schuren niet hetzelfde is als intorten. Vaak doen we alsof de boel op instorten staat. Maar dan vraag ik me af: Is het niet veilig of is het simpelweg niet gezellig?”

Hoe kunnen we beter ruimte maken voor alle verhalen? Wat is daarvoor nodig? 

“Zoals ik zei: ‘just because you want the story doesn’t mean you have the right to it.’ We hebben een geschiedenis waarin bepaalde groepen mensen aan de kant gezet zijn. Ze zijn verzwegen, niet serieus genomen. Dus dan is het niet genoeg om ineens te zeggen: kom nu maar je verhaal vertellen. We moeten het voorwerk doen. Ik denk dat we kwetsbaarheid moeten opzoeken en moeten durven zeggen: in het verleden heb ik misschien niet goed geluister maar vandaag ben ik er wel en vandaag wil ik het beter doen.”

Vocal Statements 

Marthe van der Hilst, directeur bij  Vocal Statements, begon haar lezing met een namenspel. Naast het leren kennen van elkaar bood het ook de ruimte om nou eens echt door te vragen. Wat betekent je naam eigenlijk, wat is het verhaal erachter, ben je eigenlijk blij met je gegeven naam?

Net als in hun lessen kun je op deze manier echt te weten komen wie je voor je neus hebt zitten en daarnaast oefenen met echt luisteren. Naast Marthe, was ook Igor Vrebac, artistiek coördinator, aanwezig.

Waarom vinden jullie goed luisteren zo belangrijk? 

Marthe: “Wij als organisatie denken dat het heel belangrijk is om in eerste instantie vanuit verbinding met de jongeren kennis te maken. En als dat eenmaal is neergezet, dan kunnen we ook het vertrouwen geven dat we ook naar ze luisteren.

Wij willen daarmee ook uitstralen: we zijn er voor je. We luisteren naar je. Je bent van waarde. Je verhaal is van waarde.”

Igor: “Muziek biedt ook een universele taal, het biedt wederzijds begrip, verbinding. Het schijnt ook dat je hartritme, als je zingt in een groep, dat dat samen gaat kloppen. Dat het één wordt.

Voor jullie is dus het creëren van kansengelijkheid ook heel belangrijk, begreep ik, en daarom richten jullie je zo specifiek op deze doelgroep?

Marthe: “Onze doelgroep is vmbo, praktijkonderwijs, speciaal voortgezet onderwijs, nieuwkomersonderwijs en mbo. Als ik voor mezelf spreek, heb ik best veel kansen gehad, als het gaat om cultuuronderwijs. Maar de realiteit is dat niet iedereen zo geprivilegieerd is, en dat vind ik oneerlijk. Wij proberen in het klein daar wat aan te veranderen. Voor één persoon kan dat natuurlijk iets groots zijn. Daar hoop je op, daar ga je voor.”

Igor: “Ik sluit me aan bij Marthe. Het gaat erom dat we de kansen die wij kregen, doorgeven aan anderen. We hebben zelf gezien hoe belangrijk kunst en cultuur was in onze persoonlijke ontwikkeling. Wij als team willen ons empathisch vermogen inzetten, en ook eerlijk zijn: het is nog niet gelijk in Nederland.”

Wat willen jullie dat mensen na vandaag meenemen?

Marthe: “Een besef van die doelgroep waar wij werken. Dat vuurtje mag bij andere organisaties misschien ook verder aan gaan staan. Er is nog te weinig kunsteducatie voor die doelgroepen.

Daarnaast pleiten wij ook voor een andere manier van de klas binnenkomen. Je kan ook samenwerkingen of co-creaties aangaan met de leerlingen, ze hoeven niet precies alles via jouw lesplan te doen.

Je kan er ook vanuit gaan dat er talenten in de klas zitten en dat je een band opbouwt. Ik bedoel dat die leerling je startpunt is en dat je daarvoor je oogkleppen af moet zetten. Je moet echt eerst een band en vertrouwen creëren.”